"Hosting có backup mà." Đây là câu chúng tôi nghe mỗi khi hỏi khách về sao lưu. Rồi đến lúc website bị hack hoặc lỡ tay xoá nhầm, mới phát hiện: bản backup của hosting cách đây 20 ngày, chỉ giữ một bản, và khôi phục xong thì mất toàn bộ đơn hàng tháng này. Hoặc tệ hơn: hosting hỏng ổ cứng, backup nằm cùng ổ đó.
Bài này nói về sao lưu như một việc quản trị, không phải việc kỹ thuật: quyết định gì, kiểm tra gì.
Sao lưu website gồm hai phần
Website WordPress (và hầu hết website doanh nghiệp) gồm:
- File: mã nguồn, theme, plugin, và toàn bộ ảnh đã tải lên. Thường vài trăm MB tới vài GB.
- Cơ sở dữ liệu: bài viết, sản phẩm, đơn hàng, tài khoản, cấu hình. Thường vài chục MB.
Một bản sao lưu đủ phải có cả hai, cùng thời điểm. Chỉ có cơ sở dữ liệu mà không có ảnh thì khôi phục xong website toàn ảnh vỡ. Chỉ có file mà không có cơ sở dữ liệu thì mất toàn bộ nội dung.
Bao lâu một lần là đủ?
Câu trả lời phụ thuộc vào một câu hỏi: mất dữ liệu bao nhiêu ngày thì bạn chịu được?
| Loại website | Nội dung thay đổi | Tần suất nên có |
|---|---|---|
| Giới thiệu công ty, ít đổi | Vài lần một tháng | Hàng tuần |
| Có blog, cập nhật vài lần mỗi tuần | Hàng tuần | Hàng ngày |
| Bán hàng, có đơn hàng, tài khoản khách | Hàng giờ | Hàng ngày cho file, mỗi vài giờ cho cơ sở dữ liệu |
Và giữ bao nhiêu bản? Ít nhất 7 bản gần nhất cộng 1 bản mỗi tháng trong 3 tháng. Lý do: website bị chèn mã độc thường được phát hiện sau vài tuần. Nếu chỉ giữ 3 bản gần nhất, cả 3 bản đều đã nhiễm.
Lưu ở đâu: quy tắc 3-2-1
Quy tắc kinh điển trong ngành:
- 3 bản sao của dữ liệu.
- 2 loại nơi lưu khác nhau.
- 1 bản ở nơi khác hoàn toàn với website.
Áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ, thực tế là:
- Website đang chạy trên hosting (bản gốc).
- Sao lưu tự động của hosting (bản 2, nhưng cùng nhà cung cấp).
- Sao lưu gửi ra ngoài: Google Drive, Dropbox, hoặc một hosting khác (bản 3, khác nơi).
Bản số 3 là bản cứu bạn khi hosting gặp sự cố lớn, khi tài khoản hosting bị khoá vì quên gia hạn, hoặc khi bạn cần rời nhà cung cấp mà họ không hợp tác.
Vì sao "hosting có backup" chưa đủ
Bốn giới hạn thường gặp của backup hosting:
- Tần suất thấp: nhiều gói chỉ sao lưu hàng tuần, thậm chí hai tuần.
- Giữ ít bản: 1–3 bản, ghi đè liên tục.
- Cùng nơi: nằm trên cùng máy chủ hoặc cùng trung tâm dữ liệu.
- Không thuộc về bạn: mất quyền hosting là mất luôn backup.
Hosting có backup là tốt. Nhưng nó là lớp phụ, không phải lớp chính.
Cách kiểm tra bản sao lưu có dùng được không
Sao lưu chưa từng khôi phục thử thì chưa gọi là sao lưu. Cách kiểm tra cho người không rành kỹ thuật:
- Yêu cầu người phụ trách khôi phục bản sao lưu gần nhất lên một địa chỉ thử nghiệm (ví dụ `thu.tencongty.vn`), mỗi quý một lần.
- Mở địa chỉ thử nghiệm đó, kiểm tra: trang chủ hiện đủ ảnh, bài viết mới nhất có mặt, đăng nhập được.
- Ghi lại ngày thử và kết quả.
Mất khoảng một giờ mỗi quý. Đây là việc chúng tôi làm trong gói bảo trì website Nâng cao và mọi gói quản trị: sao lưu hàng ngày, giữ nhiều bản, kiểm tra khôi phục mỗi quý và ghi vào báo cáo.
Ba tình huống cần sao lưu tay ngay lập tức
Ngoài lịch tự động, hãy sao lưu thủ công trước khi:
- Cập nhật WordPress, theme, hoặc plugin lớn.
- Đổi giao diện, cài trình dựng trang mới.
- Chuyển hosting.
Ba việc này là nguồn gốc của phần lớn các ca "cập nhật xong web trắng trang".
Checklist sao lưu
- ☐ Sao lưu tự động, tần suất khớp với mức thay đổi của website.
- ☐ Gồm cả file và cơ sở dữ liệu.
- ☐ Giữ ít nhất 7 bản gần nhất + bản tháng.
- ☐ Có một bản ở nơi khác hosting.
- ☐ Đã khôi phục thử trong 3 tháng gần nhất.
- ☐ Bạn (chủ website) biết nơi lưu và có quyền truy cập.
Nếu ô nào trống, đó là việc cần làm tháng này. Không chắc website hiện tại đang được sao lưu thế nào? Điều này không đọc được từ bên ngoài, nhưng báo cáo kiểm tra miễn phí của chúng tôi sẽ cho biết phần còn lại: phiên bản WordPress, lỗ hổng đang mở, tốc độ, SEO, kèm việc nên làm ngay.
